gardening tips

Systemic weed killer will penetrate the leaves and kill the roots.


JOIN our mailing list for our newsletter
Florece cu Roy


Florece cu Roy

  

 Mi Colombianonan

200 aña Colombia

 

Pa conmemoraColombia su 200 anjan di independencia di Spanja, mi kier a dedica e articuloaki na nos empleadonan Colombiano.

Desde Aruba suprincipio y en especial desde e renacimento di  nos economia, despues cu Lago a bai, den cabamento di añanan’80 Colombiano a cuminsa bin Aruba en busca di trabow, mescos cu casi tur  antepasado di nos hendenan riba e islaaki. 

Desde e tempo eynos tin Colombiano ta traha cu nos. Hendenan trahador, honrado y fiel, esey tami experiencia cu nos Colombianonan.

Puntra nan pakeda overtime, “no prolen” puntranan pa traha diadomingo: no prolen”  Puntra nan pa tuma mas responsabilidad:“no prolen” Y asina mi a traha cunan, hopi biaha mano a mano.

Nos tinColombiano den casi tur departamento di nos empresa y ta masha poco biaha tatin “prolen”. Puntranan pa dunami un man personalmente: “como no Sr. Roy” 

Durante mi viajenan pa Medellin unda mayoria ta biba nan ta pidimi bai bishita nan famia,semper un trato tremendo mi a hanja.

 Nunca lo milubida un 7-9 anja pasa ora nos ta den automatisa nos inventario, un problemasumamente complica, tur e hende nan cu ta maneha cifra ta lucha pa simplifica esistema na nan gusto, y no ta mira e cliente su banda. A jega e momento cu nostin cu dicidi, entre otro, con nos ta bai cobra pa pone un hende su mata cu ecliente a trece Fantastic Gardens pa nos cambia di potchi…hmmmm tur etechnocraatnan a bisa nos no ta bende tera asina mas, mucho complica, laganosbende un saco chikito di tera y si sobra e cliente por hiba e resto cune….”take it or leave it” No… mucho complica esaki y esaya. Den esei un di miColombianonan a halami un banda, un atardi laat ora mi ta bai cana bai cas y abisami: Mira Sr. Roy, mi ta bin di un bario pober, mi Tata tin un toko eynan, ysi nos no habri un paki di hotdog y bende un pa un, nunca nos ta bende un paki.E empleado aki a ponemi corda nos proposito exsitencia: di sirbi e cliente y noal revez. Back to basics…Y asina mi a sinja hopi di mi empleadonan.

Como hende mi tincu bisa, y sin drei rond y hasi politica, cu nos como Arubiano debenan hopi panos exito den turismo. Si bo mira den hotelnan y negoshi cu ta depende diturismo, cuanto ta traha den e “Frontline” unda e empleado ta bin directamenteden contacto cu e turista lo bo tin cu admiti, cu e Colombiano ta un aporteimportante di “one friendly island”.

Nos empleadonanColombianonan lo ta semper den mi curazon y ta pasobra mi tabata na Colombia eweekend aki pa negoshi cu nan no a wordo felicita personalmente. Y pesei midebe nan e articulo aki. Akibow djies un paar di nos Colombianonan. PabienPaisas, Vallunos,  Cachacos yCosteños….

 

Prepara Bo Mes, Awa a jobe 

“Dushi awa cero”,a la Ruthy Vrieswijk! Sember mi ta corda esaki ora awa jobe; pero nos mester taprepara tambe.

Tin hopi cos cunos por hasi ora awa cuminsa jobe, y nos ta spera cu e sigui. Un di e prome cospa hasi, prome cu bo cuminsa traha den cura, ta check tur caminda den hardin sino tin caminda awa por keda acumula pa cria sangura. Corda cu e sanguranan cuta gusta e piscinanan aki ta esunnan cu ta causa Dengue y Yellow Fever. Pesei,awor, prome bo sigui lesa e articulo aki, bai pafo, wak bow di bo matanan, wakden cura, caminda bo no ta kana regularmente, y check si no tin ningunrecipient cu ta acumula awa. Den 3 dia bo por tin webo cu a madura y formaadulto.

Na di dos lugar,fertiliza tur bo mata nan. Si bo tin mata di fruta, no tin, aboslutamente nadamiho cu e FRUIT & CITRUS FERTILIZER SPIKES pa tur bo matanan di fruta. Comoaki na Aruba e tera ta duro, no purba clabanan den tera manera e instrucshon tabisa, pero coba un buraco chikito di mas o menos 15 cm y dera nan den tera. Eta suficiente fertilizante pa por lo menos 6 luna. Favor, sigui einstruccionan; cuanto, unda pa pone nan. Ta mas facil cu bo ta kere.

Na di tres lugar,wak pa bo cumpra weed-killer y insecticida y bo pomp ta traha drechi. Malayerba ta bai crese pero tambe nos enemigonan chikito, cu ta mayoriamente pispis y tur sorto di bichi cu ta come nos matanan di lisinbijn, trinitaria y otromata cu pa nan bista ta delicioso.

Mi tin miinsecticidanan y weedkillernan favorito.

Como insecticidapa bichi y tur cos cu ta “hap” mata: Orthonex, Naturalyte, Sevin. Corda cuSevin tambe ta fabuloso contra Karpata.

Pa insectonan cuta chupa mi tin Merit, Dibrom, Cygon, Organicide, Neem Oil. Y semper mi tamezclanan cu un telep di 20-10-20 y un telep di Spreader-Sticker pa gallon diawa  y semper…..semper maintatempran.

Ahh, pa emalicioso slaknan mi tin Dead-Line.

 

Como weedkillermi ta usa  Herbiquat pa unresultado inmediato; Round-up of su equivalente pa e mala yerbanan cu tadificil pa combati, y Surflan pa mezcla cu un di dos pa preveni simiya di malayerba lanta atrobe.

 

Mi conseho, armabo mes y disfruta di e efectonan estimulante y suavisante pa bo matanan durantee temporada di awa cero.

 

Pa masinformashon, no lubida, mi ta aki pa contesta bo preguntanan: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Tera  y awa

Den e prome capitulo di Genisis ta para cu un di e promer cosnan cu D’s a traha ta luz, awa y tera.

No ta stranjo cu e tres cos nan aki a wordo traha prome, pasobra nan ta un di e principal factor pa mata crese. Consequentemente, despues mata a wordo crea.

Mi kier atende cu tera prome y djei papia riba awa. Tera ta un cos cu  mayoria mata ta usa pa tenenan mes firme. Otro proposito di tera ta pa ta un reservoir di awa y nutriente, y un tercer producto cu ta oxigeno. Y pesei tera mester tin tres propiedad crucial: 

1. Lugar pa wanta awa cu su nutrientenan,

2. Lugar pa wanta oxigeno, of na otro palabra aire cu ta contene oxigeno. 

3. Y por ultimo, capacidad pa wanta nutriente. 

Ora un tera no por wanta awa e tera ta bira seco liher y e mata ta muri si no hanja awe via un systema of otro. Si e no por wanta awa, kier men cu no por entrega e nutrientenan adecuadamente, pasobra nutriente tin cu ta desolvé den awa pa e mata por absorbe.

Un tera cu no tin capacidad di wanta nutriente, tampoco ta bon pasobra, hanjando un bon yobida of irrigashon e ta perde tur su nutrientenan den poco tempo.

E punto cardinal ta kiko ta un bon tera, mi por mira un bon tera, mi por fula cu mi tin un bon tera? E contesta ta mas complica cu e ta parse.  Tin biaha nos por mira cierto propiedad y nos por sintie cu nos man y usando nos wowo, y tin biaha no.  E tera por ta bunita preto pero e port a jen di salo, cu ta dañino pa mata. Tin biaha nos por tin un tera pisa cu hopi klei, y e lo parse na primera vista cu e ta malo, pero porta cu e tera ey tin hopi structura, unda tin hopi poriën pa circula awa y aire cargá cu oxigeno.

Teranan di santo. Por lo general teranan di santo ta pober y no por carga ni wanta awa ni nutriente. Pero si e teranan di santo tin un porcentaje halto di material organico, manera humus, e por bira un bon tera. 

Kiko ta humus? Humus ta un material organico semi-estable, cu ta bin di agrega añas y añas tras di otro materialnan organico como mest y otro materialnan organico, manera resto di otro mata, laga pa putri, pa bacterie. Tambe procesa door di otro fauna cu ta biba den tera na un material preto cu ta juda e tera pega na otro den caso di teranan di santo, y juda e tera wanta nutriente y awa mihor. Den caso di teranan di klei e ta agrupa hopi particula di tera na otro habriendo e tera pa e por wanta aire y laga e tera respira aire, ademas di dunando e mas capicidad ainda di wanta nutriente. Nos ta jama e fenomeno aki: duna e tera structura. Ora bo tene un bon tera de klei den bo man, y mire bon, bo ta mira cu e tin jen di buraco chikito pa awa y aire por pasa. Esaki jama buraco capilario. Al contrario bo tene un mal klei den bo mas, e ta parse di ta un solo bloki di klei sin mucho structura.

Si no agrega material organico continuamente na tera nan, den forma di mulch, mest of compost e tera ta bira pober den humus atrobe y ta deteriorá den su structura. Esaki ta conta pa teranan di santo como di klei.

Naturalmente, hopi biaha bo tin teranan cu ta un combinashon di santo y klei tambe y e mesun principionan ta conta.

Tera pa mata den potchi:

Esaki ta casi un capitulo apart. Pasobra criando mata den potchi  por wordo compara cu criamanto di cualkier bestia den captividad of den un haula. E ta algo completamente “anti-natural”. Nos creador no a crea mata pa bai den potchi, un chiste ta bisa cu e unico mata cu a wordo crea pa bai den un potchi ta mala yerba.

Pa e mata por crese bon e mester di tur factor beneficial, ideal! Pesei potgrond a wordo inventa, pasobra un mata den un potchi su bida ta limita na e potchi ey, e raiznan tin cu busca cada milimeter pa awa y nutriente. Ora e ta den tera e tin un area mucho mas superior pa busca. Ademas ora su raiznan jega e rand di e potchi, e no por hasi nada mas cu drei rond, lucual ta atrofia e mata finalmente. Awor, algun mata no ta dje exigente ey, y otronan si ta hopi exigente. Bo por imaginabo cu matanan cu ta wordo cria como bonsaii ta poco exigente, sin embargo, si no hasi cierto tratamento cu e raiznan, nan tambe lo muri. 

Ademas, un mata den un potchi ta exigi un paar di cos mas. Uno ta cu e potchi tin buraco y e awa di mas tin chens pa bai. Esaki ta bon pa dos motibo, uno pa e mata no hoga, a menos e ta un mata di awa, segundamente pa e salonan indesea cu tera y awa por contene, hanja un chens pa scapa y bai. Otro exigencia ta cu e mata ta hanja nutriente na un manera poco poco. Pesei tin dos producto cu ta ideal pa mata den potchi. Uno ta nutrientenan soluble, cu bo por mezcla y pone un cantidad minimo cada vez, of un vez pa siman, ejempelnan ta e nutrientenan di Jack’s 20-10-20 etc, casi tur di e nutrientenan aki ta blauw. Otro ta nurtrientenan cu ta desolve poco poco den e tera, cu cada vez bo duna awa, un parti chikito ta desolve. Ejempelnan ta Nutricote, Osmocote y Trinite.

Awa

Awa ta e principal ingrediente den mata, ademas y ta zorg pa tur nutriente por wordo desolvi den dje pa e mata hasi uso di dje.

Pero awa, na primera vista por parse otro. Pa efecto di mata, un mata kier un awa liber di salonan dañino pa mata. Un di e salonan mas dañino pa mata ta esun cu nos ta hanja den cushina, of den laman. Y keremi e ta presente den masha hopi lugar a parte di cushina y e laman. Pa splika den poco palabra, salo manera mi a splika, o sea e salo dañino ta ocupa hopi espacio den awa, y e mata no mester di dje. 

Salo ta competi cu e raiznan di mata, den e sentido, si e tin mucho salo den e awa of den e tera e mata no ta hanja suficiente awa. Na manera di papia, e salo ta acapará e awa y tene rond di su mes en vez di dune na e mata. Y esaki ta un competencia fuerte. Ta solamente matanan cu ta biba den ambiente di laman por competi cu e salo aki. 

Lamentabel ta cu aki na Aruba no tin awa den tera cu ta sirbi pa mata, tur e awa cu a wordo hanjá ta mucho braak, o sea ta contene mucho salo.

Con ta para cu awa di septic? Si awa di septic no contene salo e ta excelente pa mata, contal bo no use pa spuit directamente riba e parti di mata cu bo ta come. Y e bacterië den e awa ey? E bacterië den awa ey ta muri den un ambiente cu tin oxigeno, pasobra nan ta bacterie cu tipicamente ta biba den un ambiente di awa. Ademas cu loke oxigeno no mata solo lo mata. Naturalmente e ta un proceso complica skibi den terminonan simpel, pero awa di septic ta wordo usa extensivamente den algun pais pa agricultura, cu resutado excelente.

Con nos sa cu awa ta salo? E miho cos ta pa nos midie den un laboratorium pa sa, pasobra bo no por mire cu wowo. Si bo tin un pos y bo kier sa tambe nos por judabo, trese un muestra den un botter bon laba y nos lo midie pabo, cos cu nos ta hasi tur siman cu nos awa cu nos busca na dam. Kiko ta e norma di un awa adecua, esei ta diferente den tur pais, pasobra ta depende cuanto awa cero cai y pakiko bo ta use. Na paisnan arido manera Aruba, nos kier un awa menos salo cu ta posibel, pasobra e acumulashon di salo, ta mas rapido. Kiko ta acumulashon? Ora duna un mata awa cu poco salo, e awa ta wordo usa y e ta seca, a la vez e salo ta keda. Eventualmente ta bin un acumulashon di salo den e tera. Una vez e tera tin mucho salo, bo por lubida pa use atrobe, ela danja irreversiblemente, como no tin awa cero sufuciente pa “labe”.

Un storia di tres mata


Hopi biaha hende sa puntrami ki mata ta mi mata preferi. Mi no tin un mata preferi. Mi tin hopi mata preferi, tur cos ta depende den ki situashon.

E siman aki mi ta bai conta un storia di tres mata cu mi ta usa pa tapa mi frustrashonan. SI nan ta excelente mata pa pone den cierto luga unda nada kier crese, y nan ta resisti condishon averso tambe.

E prome ta uno cu mi a trese di Trinidad varios aña caba. E ta un Bromelia chikito. E bromelia Neoregelia rosea, cu ta krese riba casi tur cos. Bo por pone crese riba un heki, un palo, un potchi, abow na suela y casi tur caminda cu bo suerte y pasenshi ta caba cu otro mata. Tambe bo por pone den potchi colga. E no ta hanja ningun insecto, lagadishi no ta come y e ta reproduci pa bo traha mas pa pone mas caminda of hasi un bunita regalo pa un amigo of amiga pa ningun ocashon, sin ocashon: ata ki, esaki ta pabo. Den tempo di pasco, cu hopi luz e ta bira binja corá. Awa, djies muha su blaachi, y e ta contento.

Di dos mata ta un mata di mondi cu mi a hanja fei mi amiga stimá, Vivian, di Corsow. Su nomber ta Kohoris. Prome biaha mi a mire seka dje, mi a namora e mata, especialmente e manera cu e tabatine ta cana y colga riba varios piedra di kalichi. Si blaachinan ta chikito grijs y mainta e ta duna un flor chikito y geel. Esaki ta tremendo mata pa bo pone un caminda cu e por colga of subi piedra. Ami tine ta colga fei un muraya di un of dos pia den mi cura unda nada kier a krece. Awa? Corda cu e ta di mondi, y ta solamente de vez en cuando bo ta dune un poco awa pa tene bunita. Tambe mi tine den potchi, pero den potchi e mester awa un poco mas frequente. E ta gusta ful solo.

Ahh e ultimo a nace “sin berguensa” of sin permiso den mi cura, net bow un airco cu ta leak awa. Tremendo luga e la scohe, y esaki tambe ta great pa luganan cu bo kier pone un mata pa tapa un pia di mesa, un skina cayente of manera un dimi unda e airco ta lek. Of pone unda bo mester un contraste binja. E ta nada menos cu e orea di buriku. Su nomber latin ta Rhoe Spathacea, tambe conoci pa Tradiscantia Spathacea. Su ruman “menor” Rhoe discolor ta parse hopi, pero R. spathacea ta mas binja y mas grandi. E ta tolera sombra y solo.

Exito!! 

Matanan cu ta resesti abandono


Un di mi metanan incansabel ta di busca mata cu ta bunita y ta bai bon den nos ambiente, cu poco cuido. Matanan cu ta dunami mucho dolor di cabez mi ta busca modo di evita.

E motibo principal di mi busqueda di matanan aki ta e abilidad di para wanta biento. Por ejempel: mi tin un patio patras di mi cas, cu aunque parcialmente tapa cu screen y dak ta hanja bientonan falso y no ta laga ningun mata delicado crese. Tin biaha bo ta hanja bientonan falso cu ta los e mata den su potchi. (Ami ta jama biento falso ora e bin di e banda cu e no ta custumbra di bin, pero door di murayanan y dak e ta cai of dal un buelta rond di cas.) Pero toch mi kier algo den potchi pa duna nos luga preferi “den” cas un ambiente. Pero tambe, por ehempel riba e randi di un muraya chikito cu mi tin cu ta separa mi verando di dilanti cu mi hardin, unda e solo ta bati sin misiricordia di 2:00-5:00 p.m. Den lugarnan asina no ta facil pa pone cualkier cos.

Tin cuater famia grandi di mata cu ta duro manera hero. Mi ta bai spaar boso e nombernan scientificonan di cada uno, nan ta mucho pa mencioná. E prome ta Catus, Cataceae, of cadushi . Di e famia aki poco mi por añadí pasobra nos ta jen di nan, sinembargo nos no tin hopi variedad y tin hopi cu ta bunita cu flor espectacular. Tambe tin cu no tin sumpia. E di dos Crassula, e famia aki tambe ta contene matanan den e genero di Sedum, Kalanchoe, Echeveria y hopi mas. Di tres ta e famia Euphorbia, unda tin un cantidad di matanan duro. Tur tin manera un lechi den nan blaachi y taki. Un famoso ta e mata di pasco. Otro famoso ta yucca cu nos ta come. y di cuater ta e famia Liliaceae. E famia aki ta di e lelinan, pero tambe di Agave, di dracaenanan, e sanseveria cu nos ta jama lengua di suegra y hopi mas.

Cuido di mayoria e matanan aki ta basa riba “abandono”. Muha nan poco y dunan suficiente luz. Laganan seca bon prome di muhanan. Dunanan poco fertilisante pero no lubida di nan.

Otro biaha bo tin un luga cu nada ta crese pone un di e matanan aki.

Cu creatividad, lo bo por hasi un hardin di e matanan aki so.

Hilo di diabel

Hilo di diabel ta un parasiet. Tin hopi forma di parasiet. Hende y bestia tambe tin parasiet. Un  purga y un karpata ta dos ehempel. Hopi beskim tambe ta parasitico. Y asina tin matanan cu tambe ta parasitico riba otro mata. Un parasiet ta algo cu ta biba riba custia di su huesped, sin duna nada bek. Den tur caso e ta debilita un mata y tin biaha e por mata e mata. Den tur caso mester evita e parasiet aki riba bo matanan. E color di hilo di diabel ta geel pa oranje y e no tin blachi


Hopi hende ta den creencia cu orchideanan tambe ta parasiet, pero nan no ta. Orchidea ta epifiet. Epi kiermen band’i pafo, of parti ariba. Y asina e orchidea ta biba riba un huesped cual e no ta haci daño na dje.

Manera cu e mata aki ta hañ’e oportunidad di bin riba bo mata ta door di paharitonan. Door di cu e mata aki tin atraccion pa parha e simiya cu tin un lijm riba dje ta pega na pata of biek di e parhanan, djey nan ta logra los riba bo mata, y asina e simiya ta spreit riba bo mata. E manera cu e ta hacie ta hopi directo y agresivo. Di biaha e simiya ta cuminsa manda un raiz den e taki of stam di bo mata y eynan e ta evolve. E reis ta chupa substancia di bo mata pa alimenta e hilo di diabel, pues e hilo di diabel aki no ta produci su mes cuminda, e ta chup’e “kant en klaar” di bo mata cu abo ta fertilisa y duna awa. Pronto lo bo mira yen di hilo cu aki aya flor masha chikito y nan simiyanan kla pa wordo distribui door di otro parhanan. Pa kit’e bo mester corta e mata bon corta, paso e raiz por ta hopi hundo den e mata. Keda vigila e mata tur dia pa mira si e hilo di diabel no ta sali di un taki paki paya.

E parasiet aki tin algun leyenda cu ne. Uno ta cu si bo tir’e riba un mata y e pega, e frey cu bo ta gusta ta stimabo tambe. Tambe muchanan tabata hunga cu ne como si fuera aletria, pone den awa y asina haci sopi di gaña gaña. Na Corsow nan ta yam’e amor di neger.

Antes ta usa hilo di diabel pa kita mancha, ta freg’e riba e mancha y e mancha mester kita cu tempo, ta wordo bisa.

Mi Amigonan “matero”

Un di mi amigonan matero ta un amiga di nos hermana Isla Corsow.
Nos amistad ta bai bek sigur un 28 anja. Tempo nos tur tabata mas jong, pero cu e diferencia cu Vivian Dolorita, di Vivian’s Nursery  ta jong ainda.

Vivian tabata traha na un projecto di Shell, pa yuda stimula horticultura na Corsow.  E tempo ey mi tabata bai bishita un ex-colega y amigo  di skol cu tabata e hefe di e proyecto aki cu jama Soltuna.  Pues eynan mi a siña conoce Vivian cu tabata encarga cu un departamento dentro di  Soltuna. Eynan nos combersashonan tocante mata a cuminsa.  Vivian no por a stop di papia di su plannan. Mi mes no a cuminsa cu Fantastic Gardens ainda.

No a dura mucho cu Vivian a sera un amistad cu e hefe nobo di Soltuna, Ben Kleine, y despues di un tempo nan dos a forma un hogar.  No a dura mucho despues di esaki cu nan a bisami cu nan ta bai lanta un negoshi di mata y manera hopi hende nan a cuminsa masha chikito, patras di nan cas.

Pues mi tabata testigo di tur e labornan duro di Vivian y Ben. Pero Vivian tabata e motor den e negoshi aki . Mi tabata goza di su entusiasmo y su ideanan, di nada Vivian ta hasi algo y pronto a bin un oportunidad pa mi hasi un projecto grandi na Corsow. Esaki tawata mi prome projecto den exterior y ora e a caba e fama di e projecto a juda e pareja aki di hasi cos mas grandi.

Mi tabata usa cada oportunidad cu mi hanja pa bai Corsow pa bai papia cu Vivian y scucha su ideanan. Ami ta bai cu matanan cu e no tin y mi ta bin bek cu matanan cu ami no tin, y asina tabata pasa visa versa, dianan cu e ta bin Aruba.

Y asina tambe nos a mira otro su yioewnan crese bira grandi y goza di e succes y e desafio y  consola e fracasonan di otro, yudando otro tambe cu idea, cu adres di suplidornan, conseho di mata , di combati malesa di mata, y di e bida aki. Y mescos cu Johnny  Lee mi tin  mata cu ta carga nomber di Vivian.

Pami Vivian tabata un inspirashon y e ta sigui ta.  E ta keda un di mi amigonan cu un luga especial den mi curazon, especialmente pa su amor pa mata, akgo cu nos ta comparti.

Habonan y otro insecticida no venenoso

Mi a yega di relata riba riba spray oils, en especifico spray oils pa “zomer”. Awor mi kier relata riba otro controlnan di plaga cu tampoco ta venenoso den e sentido di un quimico.

Bow e productonan aki ta cai Organicide, M-Pede, Neem oil, Safer Soap, tur e productonan aki tin en comun cu nan ta productonan cu ta core cu e insecto, desarme, poco poco, atacando su cuero, verstop su porieen, etc. Den palabranan di e profession nos ta jama esaki un control mecánico.

Kiko ta e bentaha?

Na prome luga nos ta evita di pone venenonan dificil di desentegra den atmosfera y naturalesa, den e cadena di cuminda, cu eventualmente ta destrui hopi otro bestia y ultimamete afecta nos salud. Pakiko? Pasobra e productonan aki ta disentegra sin laga derivadonan venenoso. Tambe nos ta evita mata paharito cu ta bin hasi nos un gracia den nos cura. Pensa riba e barika geel, trupial y bleenchi, cu casi no ta mira mas, entre otro. E uso mas efectivo di e productonan aki ta preventivo y infestashon leve cu bo tin vigilá caba, (o sea no ataquenan severo), mantenimiento di bo hardin. Un bentaha ta cu e productonan aki ta cu bo por spuit cierto mata cu ta alergico na insecticida (phyto-toxico) manera Desert Rose (Adenium).


Kiko ta e desbentahanan?

Manera tur cos, nan tin nan desbentaha tambe. Un di eseinan ta e hecho cu den un infestashon severo di insectonan nan ta slow pa actua y lo parce inefectivo. Tin biaha nan ta mata insectonan benificial. Manera tur control, bo tin cu ta cuidadoso cu mata delicado e.o, varen o lisinbien manera e ta conoci, Begonianan, violetanan etc. Prome cu bo decidi di spuit e matanan ey, semper purbe riba un blaachi di un mata cu bo no ta confia. Si no tin danjo na e blaachi despues di tres dia, bo por confia cu e no ta bai danja e mata ora bo spuit e completo.

Ki ora pa spuit?

E ora mas efectivo ta mainta tempran y parti atardi ora kayente di solo disminuí, y hasta anochi. Personalmente mi ta gusta pone un telep di fertilizer 20-10-20, pa cada gallon, ora di spuit. Asina di biaha bo ta duna e mata un poco fertilizer door di su blaachinan.
Favor di nota cu cierto insectidida solamente mester wordo aplica mainta prome cu 9:00 or.
NUNCA aplica insecticida of ningun otro material den cayente di solo.

Extra Boletin: Luna pasa mi a skibi di e temido Red Palm Weevil. E problema aki ta birando mas grandi tur dia. Hendenan irresponsabel cu a importa e guru guru aki a trata di sconde e precencia di e insecto aki, en vez di trece na conocimento di e autoridadnan concerní.. E control di e insecto aki ta masha dificil, pero nos ta biniendo cu su control. Ya nos tin trampa na benta pa indica si nan ta den bo area, cada trampa ta cubri 1000 vierkante meter. Corda cu e insectonan aki ta prefera palma di dadel, pero por bula over na otro tipo di palma tambe.

Roy Maduro alias: Florececuroy
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Zetanan pa controla insectonan


Hopi biaha den un reki di un gardenshop lo bo hanja hopi diferente productonan pa controla un of mas insecto of enfermedad di mata. Pa e motibo aki e por ta dificil pa e hardinero principiante pa escohe un producto.

Den e mundo aki tin hopi diferente producto, e.o. quimiconan, productonan natural, productonan organico etc.

Entre esaki nan bo tin e zetanan cu ta forma un imulshon den awa. E awa e ora ey ta bira blanco. E zetanan aki ta traha den e siguiente forma. Asina cu bo spuit e insecto o su larvanan, nan ta tapa e porieen di e insecto y sofocanan, Tambe nan ta ataca e cuero di insectonan y pone cu e ta deseca y muri. Si e zetanan bin na contact cu e webonan, tambe e ta zorg cu nan no ta sali. Pa cierto uso, e zeta nan aki ta traha bon. Si bo usa nan normalmente nan no ta toxico, pa hende, bestia y demas naturalesa.

Pero nan ta bon pa tur situashon? No ta tur zeta nos por usa, E zetanan cu jama “Dormant oil sprays” of winter oils mester wordo evita na tur costo. SOLAMENTE: Summer spray oils mester usa. Esakinan ta zetanan cu ta pa nos klima.

Si usa bon, nan no ta causa danjo na bo matanan. Pero no ta tur insectonan ta wordo afectá y controlá. Loke mester wordo tení na cuenta ta:

Sempre cumpra uno cu ta un Summer oil.
Semper: Usanan solamente atardi laat of mainta tempran.
Semper spuit e blaachi di tur dos banda.
Matanan cu ta resisti zetanan ta Philodendron, Crotons, y Citrus y otro mata cu blaachi similar.

Nunca: usa nan den cayente di dia.
Nunca spuit riba mata cu ta den stress di  falta di awa.
Nunca usa riba matanan cu blaachi delicado of cu cabei manera begonia y lisinbein, (varen) Pinonan, Rosa, Druif.
Nunca spuit mata cu a caba di sali di simija.
No spuit ora e mata ta muha ni ora bo ta kere cu awa ta bai jobe.
No usa zetanan pa muha e tera cune.
Si bo no ta sigur, solamente spuit un pida chikito di e mata prome.
Nunca usanan preventivo, pa esaki e producto M-pede ta miho, pasobra aunque no ta un zeta e no ta toxico den su uso normal.
Nunca cumpra uno cu ta bisa: Winter dormant oil, of Dormant spray oil.

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
www.fantasticgardensaruba.com

E Rosa di disierto

Added: Thursday 29 January 2009

Si, esina nan ta jama un di mi matanan preferi, Desert Rose. Su nomber scientifico ta Adenium y e ta bin originalmente di Africa y Arabia.

E base diki di e mata cu solamente bo ta hanja ora bo cultive di similla ta jama "caudex". Fuera di e forma exotico aki su flornan ta hopi bunita, variando den hopi color y combinashon di color, di blanco pa roos pa cora.

Desert Rose ta famia di e oleandernan, tambe jama Franse bloem y tambe den e mesun Order cu coffie. Si bo tin suerte y bo a cuide bon lo bo mira su balinja di similla, cu ta parse esun di e oleandernan. Y mas suerte ainda ta pa mira e simillanan cu ta sali di un dia pa otro bula bai cu su plumanan di katuna.

A mata aki ta uno hopi gusta na paisnan Oriental, entre otro China, Thailand, Maleysie y Vietnam. Lo bo mire tur caminda den potchi y masha hopi manera Bonsaii, y manera Bonsaii grandi. E ta un di e matanan cu ta trese suerte segun nan. Orientalnan ta gusta mata cu ta trese suerte.

Desert Rose tambe ta presta pa ent otro di e mesun mata riba e "caudex". E motibo cu ta ent ta cu e colornan "stranjo" y bunita ta dificil pa cultiva di similla. Lo que nan ta hasi ta cultiva un specie cu ta crese facil di similla y ent un taki di uno cu tin otro color di flor.

Mi ta mensiona esaki pasobra e cuido ta depende fuertement si bo tin un mata ge-ent, of uno no ge-ent. Cu un mata ge-ent, cualkier cu e ta, bo tin cu zorg cu ningun spruit ta sali y sigui crese bow di e ent. Hopi biaha e spruitnan ey ta hopi mas vigoroso cu e pida ariba, esun cu bo kier mantene. Consequentemente e spruit ta crese rapido y bo ent mes ta muri of bai atras. Semper kita spruitnan bow di e ent, asina cu nan aparece. Pasa serca nos na Bushiri pa nos splicabo si acaso e splicashon aki no ta suficiente.

Manera casi tur mata aki na Aruba, unda plaga ta mira nos matanan manera un oasis, e Desert Rose ta susceptibel na insectonan. E plaganan cu ta gusta Adenium ta bladluis, cu den boki pueblo jama maba, spider mite of spint, y pis -pis. Un bon insecticida pa usa ta Orthonex, pero cuidow pa no use mucho sterki pasobra blaachi ta bira geel y cai dentro di un par di dia. Tambe por usa M-PEDE, cu no ta venenoso. Corda di semper warda e substancianan aki lew di mucha.

Adenium por bon contra di transportanan sin tera, si acaso bo kier hiba uno pa un amigo den exterior, Djies pone den un tera cu hopi santo of perlite. Adenium no ta gusta "pia muha". Y dune 20-10-20 desolvi den awa segun instruccion. Tambe por pone Osmocote of Nutricote den e tera, cu ta desolve poco poco. Spuit su blaachinan de vez en cuando cu 20-10-20 den awa. 1 telep pa gallon di awa. Si bo pone cada vez den un potchi mas grandi lo e bira mas grandi na su turno tambe.

E Desert Rose ta gusta pa bo snoei e, cierto variedad mas cu otro. Asina e takinan bira mucho flengue flengue, corta nan tur parew y lo bo hanja un mata compact atrobe, no tin miedo!!

Solo of sombra? Adenium ta gusta su solo, pero tambe e por cu poco sombra tambe, manera cu e ta hanja solo parti mainta of atardi. Pero e regla ta mas solo mas flor.

Si tin un mata duro esei ta Desert Rose. E ta wanta hopi abuso y olvido, no cu nos kier dune a proposito, pero e por contra un stootje, manera macamba ta bisa.

Roy A. Maduro
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it   

 

 

Ponchera del Castillo

Added: Thursday 29 January 2009

Pa cuminsa e anja, mi ta bai hasi algo otro. Esaki ta un receta pa un Ponche crema cu tur hende por traha. Mi bon amiga, Cecilia Pardo D, di Maracaibo, cu a visita nos den dianan cu a pasa a splicami cu pa hanja e receta aki di su suegra e mester a wak bon y hasi nota secretamente, ya cu esuegra tabata warda e receta aki como un secreto.

Locual mester:

Inicialmente:
1 1/2 liter di lechi
3 paki di flan

Mezcla esakinan bon y cushina bow candela chikito, te cu e herbe. No laga di drei e mezcla aki te ora e ta cla. Pone fria pafo te ke coi temperatura ambiental y pone den frishidel despues, te siguiente dia.

Ingrediente 2da tanda:
2 bleki lechi condens 395 gr.
4 gel di webo, corda kita e parti blanco cu ta duro.
2 bleki di rom fuerte. (151)
2 oz di vailnilla
Botter di licor bashi.

Presta bon atenshoin: nos ta bai haci e receta den dos batch. Pone mitar di e flan friew den un blender (Osterizer) Pone 2 gel di webo. no paga e blender!! Pone 1 bleki lechi condens aden mientras cu e blender drei, no pague bow ningun circumstancia. Pone awor un medida di bleki di rom. pone 1 oz. di Vainilla awor. E ponche crema mester jega na e rand. Lague drei un rato y pasa pa dos botter. Awor hasi e di dos batch na e mes manera. Kla bo ta! Pa mucha por traha un tek sin rom.

Y corda tin hopi ocashon pa hasi ponche crema.

Roy Maduro, a.k.a. Florececuroy; This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it